How to Type Esperanto Characters 2018-08-06T01:54:31+00:00

Kiel tajpi en Esperanto

Ligiloj al diversaj sistemoj

Por iri rekte al la instrukcioj por agordi la tajpadon de esperantaj signoj ĉe via sistemo, alklaku la rilatan ligilon:

Android
ChromeOS por ChromeBook
iOS por iPhone aŭ iPad
Linux
OS-X kaj MacOS (por Macintosh)
Windows
Firefox kaj Chromium: kromprogramoj

aŭ daŭru legi plu sube por pluaj detaloj.

Plaĉus al ni ricevi viajn komentoj pri la metodoj kiujn vi uzas.

Kiam ni mencias menueron aŭ nomon de butono k.a. ni mencias la etikedon en la angla (kun esperanta traduko en krampoj). Se via sistemo estas en alia lingvo vi devos mem traduki en ties lingvon kaj serĉi rilatan menueron/butonon. Bedaŭrinde, esperanta uzantinterfaco ne disponeblas krom en Ubuntu Linukso kaj kelkaj aliaj linuksoj, sed ne en Vindoza aŭ Makintoŝa sistemo.

Ĝenerala fono

Modernaj komputiloj senprobleme pritrakas unikodajn signojn inkluzive de tiuj bezonataj por esperanta teksto. Ne restas preteksto por publikigi esperantajn dokumentojn en ia surogata alfabeto. Tiel ili aspektas fuŝaj kaj donas malbonan impreson al la publiko. Ekzistas diversaj rimedoj por konverti tekstojn de surogata alfabeto al norma esperanta teksto (Legu sube ĉe Rimedoj por konverti surogatan tekston al unikoda teksto).

Klavaroj apriore ne havas rimedojn por tajpi la milojn da unikodaj signoj. Tial oni bezonas specialajn klavararanĝojn. Kiel tajpi en Esperanto dependas de la mastruma sistemo, kaj ĉu vi, la uzanto, havas administrajn rajtojn. (Ĉe retkafejo, ekzemple, kutime oni ne rajtas instali programojn, do ne eblas metodoj kiuj bezonas ekstran programon).

En iu ajn uzata aplikaĵo necesas elekti tiparon kiu enhavas la unikodajn signojn bezonatajn por Esperanto: ĉĝĥĵŝŭ ĈĜĤĴŜŬ. Multaj el la plej uzataj modernaj tiparoj ja havas tiujn ĉapelitajn literojn.

Kiel agordi tajpadon en Esperanto

La plej oftaj rimedoj estas la jenaj:

  • Oni agordas la klavopremojn por la esperantaj ĉapelitaj literoj en sia kutima klavararanĝo. Por plejmultaj esperantistoj tiu estas la plej konvena metodo, ĉar ĝi ebligas tajpi en Esperanto kaj la kutima etna lingvo en la sama dokumento sen ŝanĝi la klavararanĝon. En iuj okazoj necesas elŝuti programon, kaj instali ĝin.
  • Oni uzas t.n. internacian klavararanĝon kun mortaj klavoj. Ĉi tiu metodo estas preferata de iuj, kiuj uzas plurajn lingvojn. Plej ofte ne necesas elŝuti ion.
  • Oni elŝutas kaj instalas specialan esperantan klavararanĝon. Diversaj literoj, ekzemple Q,X… mankas por ke la ĉapelitaj literoj estu rekte tajpeblaj. Tiu sistemo ne estas konvena ĉar oni devas lerni novan aranĝon, kaj ŝalti inter tiu aranĝo kaj aliaj por tajpi vortojn el aliaj lingvoj kiuj enhavas la mankantajn literojn. Legu ĉe Klavarfasonoj por Esperanto en Vikipedio.
  • Oni povas uzi la rimedojn de specifa programo enigi specialajn signojn per la menuoj. Ne necesas elŝuti ion. Estas facile sed, por longa teksto, estas tede.
  • Kombinoklavo estas klavo ĉe komputila klavaro kiu indikas ke la sekvaj (ofte 2 aŭ pli) klavopremoj kaŭzas enmeti specifan signon. Ekzemple, tajpi Kombinoklavon tiam ^ kaj g enmetigos je ĝ. La ĉefa malavantaĝo estas ke kombinoklava sinsekvo ĉiam bezonas almenaŭ unu ekstran premon. Malkonvena loko de la kombinoklavon ankaŭ povas malrapidigi tajpadon. Tial ni ne rekomendas ĉi tiun metodon escepte se vi havas specialan kialon uzi ĝin.

Ni pritraktas ĉi tie la plej taŭgajn metodojn. Ni ne celas mencii ĉiujn konatajn metodojn. Se vi konas alian metodon kiu estas sufiĉe aplikebla, bonvolu sciigi nin pri ĝi.

Kiam ni mencias menueron aŭ nomon de butono k.a. ni mencias la etikedon en la angla (kun esperanta traduko en krampoj). Se via sistemo estas en alia lingvo vi devos mem traduki en ties lingvon kaj serĉi rilatan menueron/butonon. Bedaŭrinde, esperanta uzantinterfaco ne disponeblas krom en Ubuntu Linukso kaj kelkaj aliaj linuksoj, sed ne en Vindoza aŭ Makintoŝa sistemo.

Ni celas diskuti la ĉefajn mastrumajn sistemojn (en alfabeta ordo) kaj tiam kromprogramojn por TTT-foliumiloj:

Android
Chrome OS por ChromeBook
iOS por iPhone aŭ iPad
Linux
OS-X kaj MacOS (por Macintosh)
Windows
Firefox kaj Chromium: kromprogramoj

Metodoj por konverti de surogata alfabeto al Unikoda tekso

http://remush.be/esperanto/alunikodo.html ebligas al vi konverti inter diversaj surogataj alfabetoj kaj la ĝustaj esperataj literoj.

esperanto.typeit.org ebligas al vi tajpi ĉapelitajn literojn sen speciala esperanta klavararanĝo. Vi povas sekvi la instrukciojn en tiu retejo por tajpi la tekston kaj poste kopii ĝin al via komputilo.